چه بیماری‌هایی با سلامت دهان و دندان ارتباط دارند؟

عادت، محیط و وراثت

ژن، رشد، تغذیه، فلوراید، دخانیات، بهداشت، دارو و دسترسی به درمان همگی بر سلامت دهان اثر دارند. استعداد ژنتیکی در پریودنتیت، پوسیدگی، ناهنجاری بایت و برخی مشکلات مادرزادی ممکن است وجود داشته باشد، اما بیماری را اجتناب‌ناپذیر نمی‌کند. مسواک با خمیردندان فلوراید، تمیزکردن بین دندان‌ها، کاهش دفعات قند، ترک دخانیات و معاینه متناسب با خطر از کودکی تا بزرگسالی خطرهای قابل‌کنترل را کم می‌کنند.

پوسیدگی و حساسیت دندان

پوسیدگی فرایند تخریب بافت دندان به‌وسیله اسیدهای بیوفیلم باکتریایی است، نه اینکه «حفره علت پوسیدگی» باشد. با از دست‌رفتن مینا و عاج، حساسیت، درد و عفونت ممکن است ایجاد شود؛ خونریزی هنگام مسواک معمولاً از لثه ملتهب است، نه دندان حساس. عفونت درمان‌نشده گاهی آبسه می‌سازد و منتشر می‌شود؛ تورم، تب یا دشواری بلع و تنفس نیاز به مراقبت فوری دارد.

ترک و شکستگی دندان

خطوط سطحی مینا اغلب بی‌خطرند، اما ترک کاسپ، ترک عمیق یا دندان دو نیم‌شده می‌تواند درد جویدن و حساسیت دمایی بدهد. نقص عمیق راه ورود باکتری به پالپ و ایجاد التهاب یا آبسه است. پیش‌آگهی به عمق و جهت بستگی دارد و درمان می‌تواند پایش، باندینگ، روکش، درمان ریشه یا کشیدن باشد. درد تازه، قطعه لق، تورم یا ضربه باید سریع ارزیابی شود.

سرطان دهان و حلق

مهم‌ترین عوامل خطر قابل‌تغییر، دخانیات و مصرف زیاد الکل‌اند؛ HPV برای سرطان حلق و نور فرابنفش برای لب اهمیت دارد. سن و سرکوب ایمنی نیز خطر را بالا می‌برند. بهداشت ضعیف ممکن است همراه باشد، اما علت اصلی اثبات‌شده محسوب نمی‌شود. زخم، لکه قرمز یا سفید، توده، گرفتگی صدا یا دشواری بلع بیش از دو هفته نیاز به معاینه دارد؛ غربالگری نیز کشف همه تومورها را تضمین نمی‌کند.

بیماری لثه و سلامت عمومی

پریودنتیت از پاسخ التهابی به بیوفیلم نامتعادل ایجاد می‌شود و می‌تواند اتصال، استخوان و دندان را از بین ببرد، اما علت پوسیدگی نیست. دیابت کنترل‌نشده خطر و شدت آن را افزایش می‌دهد و پریودنتیت ممکن است کنترل قند را دشوارتر کند. با بیماری‌های قلبی‌عروقی و برخی بیماری‌های تنفسی ارتباط آماری دیده شده، ولی علت مستقیم ثابت نشده است. درمان لثه از سلامت حمایت می‌کند و جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد.

پرسش‌های متداول